Źródełko Dohny to małe leśne źródło w żagańskiej Pięknej Dolinie, które pamięta czasy pruskich browarów i XIX-wiecznych landratów. Dziś to cel spacerów dla mieszkańców Żagania i okolicznych miejscowości – spokojne miejsce w lesie, gdzie przy pamiątkowym głazie można zatrzymać się na chwilę odpoczynku. Samo w sobie nie jest spektakularne, ale historia tego miejsca i otaczająca je przyroda sprawiają, że warto tu zajrzeć podczas wędrówki po okolicy.
- spokojna atmosfera w lesie
- historia pruskich browarów
- pamiątkowy głaz z ciekawą historią
- bliskość innych historycznych miejsc
- idealne na krótki spacer
Historia źródełka i jego patron
Nazwa źródełka pochodzi od grafa Fabiana zu Dohna-Schlodien, który w latach 1847-1863 pełnił funkcję landrata powiatu Sagan (czyli dzisiejszego Żagania). To postać dość barwna – burgrabia ze Starej Koperni i Chichów, związany rodzinnie z arystokracją europejską przez swoje małżeństwo z Marią Wilson von Steinach. Jego nazwisko zostało uwiecznione przy tym źródle najprawdopodobniej z inicjatywy lokalnej społeczności, która chciała uhonorować zasługi landrata dla regionu.
Dziś przy źródełku stoi pamiątkowy głaz z niemiecką nazwą „Dohna Brunnen”. To jeden z niewielu zachowanych śladów niemieckiej przeszłości tego terenu. Jeszcze kilka lat temu źródełko osłaniała drewniana wiata z daszkiem, ale niestety została zniszczona i nie została odbudowana.
W XIX wieku woda ze Źródełka Dohny była wykorzystywana przez niemieckie browary do warzenia piwa. To pokazuje, jak ceniona była jej jakość – piwowarzy zawsze szukali najczystszych źródeł dla swojego rzemiosła.
Co zobaczyć w okolicy źródełka
Samo źródełko leży w niewielkiej dolince przy leśnej drodze. To kameralne miejsce – nie ma tu rozbudowanej infrastruktury, raczej naturalne otoczenie z tablicą informacyjną opowiadającą historię tego miejsca.
Ale spacer do Źródełka Dohny można połączyć z dalszą wędrówką po Pięknej Dolinie. Około 10 minut marszu dalej znajduje się miejsce, gdzie kiedyś rosło pięć dębów zwanych „dębami pokoju”. Zostały posadzone w 1871 roku na pamiątkę zakończenia wojny francusko-pruskiej i każdy otrzymał własne imię. Niestety drzewa już nie istnieją, a kamienie z wykutymi napisami, które znajdowały się w okolicy, zniknęły kilka lat temu.
Na niewielkim wzniesieniu dalej stoi obelisk postawiony w 1888 roku ku czci nadleśniczego Hermanna Gärtnera. Te wszystkie miejsca tworzą swoistą trasę historyczną przez las.
Piękna Dolina – trochę kontekstu
Kolonia Piękna Dolina powstała w wyniku akcji osiedleńczej przeprowadzonej na Śląsku z inicjatywy króla Prus Fryderyka II. Największy wpływ na jej rozwój miała sąsiadująca fabryka papieru, która po II wojnie światowej została ograbiona, a następnie spalona. Dziś pozostały po niej tylko ruiny.
W latach 60. XX wieku na terenie dawnej papierni w Pięknej Dolinie nakręcono wiele scen do kultowego serialu „Czterej pancerni i pies”. Fani produkcji mogą więc poczuć się tu jak w plenerze filmowym.
Idąc w kierunku źródełka od strony wiaduktu kolejowego i zbaczając około 100 metrów z trasy, można natknąć się na opuszczony cmentarz Piękna Dolina – kolejne miejsce z historią, choć nieco zapomniane.
Jak dotrzeć do Źródełka Dohny
Do źródełka można dojść pieszo lub dojechać rowerem pomarańczowym szlakiem. Jest kilka wariantów dojścia, w zależności od tego, skąd się startuje.
Trasa od ulicy Wesołej (Kolonia Laski):
- Autem można dojechać ulicą Przyjaciół Żołnierza, potem Lotników Alianckich, a następnie zjechać w prawo w ulicę Wesołą
- Jechać do samego końca, do drewnianego mostku wykonanego przez żołnierzy Czarnej Dywizji
- Za mostkiem skręcić w prawo przy leśnym drogowskazie
- Iść prosto do tablicy informacyjnej
- Na rozwidleniu dróg skręcić w lewo, pod górkę
- Źródełko będzie po lewej stronie drogi w dolince
- Dystans od mostku do źródełka: około 0,8 km
Trasa od Stanicy Szronu (ulica Konopnickiej):
- Dojechać lub dojść do końca ulicy Marii Konopnickiej
- Pokonać przejazd kolejowy
- Za przejazdem iść drogą w dół, skręcającą w lewo
- Spod Stanicy Szronu ruszyć ścieżką oddalając się od miasta
- Na pierwszym rozwidleniu skręcić w prawo
- Droga zaprowadzi do mostu z czerwonymi barierkami przy starej papierni
- Przekroczyć most, skręcić w prawo i iść prosto do tablicy informacyjnej
Można też dotrzeć z okolic Muzeum Obozów Jenieckich. Na mapach Google źródełko figuruje pod adresem ulica Lotników Alianckich.
Dla kogo to miejsce
Źródełko Dohny to propozycja przede wszystkim dla osób szukających spokojnego spaceru w lesie z nutką historii. Nie jest to wielka atrakcja turystyczna – raczej miły cel krótkiej wycieczki pieszej lub rowerowej. Trasa jest łatwa, więc sprawdzi się dla rodzin z dziećmi, choć same źródełko może nie zrobić na najmłodszych wielkiego wrażenia.
Miłośnicy historii docenią kontekst tego miejsca i możliwość zobaczenia śladów pruskiej przeszłości regionu. Geocacherzy znajdą tu skrzynkę (cache GC5W3TA), co może być dodatkową motywacją do odwiedzin.
Warto połączyć wizytę przy źródełku z dłuższym spacerem po Pięknej Dolinie – wtedy można zobaczyć więcej i lepiej poczuć klimat tego zakątka Żagania.
Praktyczne informacje
Cena: Wstęp wolny – to naturalne źródełko w lesie miejskim, dostępne dla wszystkich.
Godziny: Dostępne całą dobę, choć oczywiście najlepiej odwiedzać w dzień ze względów bezpieczeństwa.
Czas wizyty: Samo źródełko można obejrzeć w 5-10 minut, ale warto zaplanować około godziny na spacer tam i z powrotem, plus czas na ewentualną eksplorację okolicy (dęby pokoju, obelisk nadleśniczego, ruiny papierni).
Dojazd: Najlepiej autem do końca ulicy Wesołej lub Konopnickiej, a stamtąd pieszo lub rowerem. Parking nieformalny przy początku leśnych szlaków.
Infrastruktura: Tablica informacyjna, pamiątkowy głaz, leśne ścieżki. Brak toalety, punktów gastronomicznych czy sklepów – to miejsce w środku lasu.
Dla kogo: Rodziny z dziećmi (łatwa trasa), miłośnicy spacerów, rowerzyści, osoby zainteresowane historią regionu, geocacherzy.
Najlepszy czas na wizytę: Wiosna i lato, kiedy las jest zielony i przyjemny do spacerów. Jesień też ma swój urok dzięki kolorom liści.