W sercu Zielonego Lasu, na najwyższym punkcie województwa lubuskiego, w niebo wznosi się 32-metrowa metalowa konstrukcja, która od lat 80. XX wieku czuwa nad bezpieczeństwem żarskich lasów. Wieża Przeciwpożarowa w Żarach to nie tylko funkcjonalny obiekt służb leśnych, ale też charakterystyczny punkt orientacyjny i ciekawa atrakcja dla spacerowiczów odkrywających uroki Zielonego Lasu. Choć nie można na nią wejść, sama jej obecność i nietypowa forma architektoniczna sprawiają, że warto wybrać się w te strony.
To najmłodsza, ale zarazem najwyższa z trzech wież, które tworzą unikalny krajobraz tej części Żar. Obok niej stoją dwie zabytkowe wieże – dziewiętnastowieczna wieża widokowa Promnitza oraz kamienna wieża Bismarcka z początku XX wieku.
- wyjątkowa architektura przypominająca zapałkę
- piękne widoki na Zielony Las
- idealne miejsce na zdjęcia
- bliskość do dwóch zabytkowych wież
- spokojna atmosfera sprzyjająca relaksowi
Stalowa strażniczka Zielonego Lasu
Wieża powstała w odpowiedzi na konkretny problem. W latach 80. i 90. ubiegłego wieku tereny Zielonego Lasu nawiedzała seria pożarów, które zagrażały rozległym drzewostanom bukowym. Nadleśnictwo Lipinki podjęło decyzję o budowie wysokiej wieży obserwacyjnej, z której można byłoby szybko wychwycić każdy dym i błyskawicznie zareagować.
Lokalizacja nie była przypadkowa. Góra Żarska, zwana oficjalnie Gołębią, wznosi się na wysokość 226,8 metra nad poziomem morza. To najwyższy punkt całego województwa lubuskiego, a przed wojną był to również szczyt dawnej Brandenburgii. Z tej pozycji, powiększonej dodatkowo o 32 metry wysokości wieży, rozciąga się doskonały widok na okoliczne lasy.
Konstrukcja wieży jest naprawdę charakterystyczna. Spiralne schody wijące się wokół centralnego trzonu przypominają gwint śruby – to porównanie, które przychodzi do głowy niemal każdemu, kto ją zobaczy. Lokalni cykliści i biegacze, dla których Zielony Las to ulubiony teren treningowy, nadali jej prostszy przydomek: „zapałka”. Niebieska, smukła sylwetka rzeczywiście kojarzy się z tym przedmiotem, zwłaszcza gdy widać ją z daleka, wyłaniającą się ponad koronami drzew.
Wieża przeciwpożarowa w Żarach jest najwyższą spośród trzech wież Zielonego Lasu i jednocześnie najwyższym punktem obserwacyjnym w całym województwie lubuskim.
Co można zobaczyć i czego się spodziewać
Trzeba od razu zaznaczyć – na wieżę nie można wejść. Z racji swojego przeznaczenia jest ona dostępna wyłącznie dla wykwalifikowanych obserwatorów zatrudnionych przez Nadleśnictwo Lipinki. To oni codziennie lustrują okoliczne drzewostany, wypatrując najmniejszych oznak dymu, który mógłby wskazywać na rozprzestrzeniający się pożar.
Mimo to sama wieża stanowi ciekawą atrakcję do obejrzenia z zewnątrz. Jej metalowa konstrukcja kontrastuje z otaczającym lasem bukowym, tworząc nietypowy krajobraz, który przyciąga nie tylko turystów, ale też fotografów. Jesienią, gdy buczyna zmienia barwy na złote i rdzawe, niebieska wieża wygląda szczególnie malowniczo.
Warto połączyć wizytę przy wieży przeciwpożarowej z odwiedzinami dwóch pozostałych wież. Wszystkie trzy znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, w południowo-zachodniej części Zielonego Lasu. Wieża widokowa Promnitza z połowy XIX wieku jest udostępniona dla zwiedzających w określonych godzinach – z jej szczytu, w pogodny dzień, można podziwiać pasmo Karkonoszy. Kamienna wieża Bismarcka niestety nie jest dostępna ze względu na zły stan techniczny, ale jej masywna bryła robi wrażenie.
Zielony Las – więcej niż tylko wieże
Wieża przeciwpożarowa to punkt na trasie, nie cel sam w sobie. Zielony Las oferuje znacznie więcej – kilometry szlaków pieszych i rowerowych, przepiękne buczyny, ścieżki edukacyjne z tablicami informacyjnymi o gospodarce leśnej, a także kąpielisko i siłownię na świeżym powietrzu.
Przez las prowadzą trzy główne szlaki turystyczne oznaczone kolorami: czerwonym, czarnym i niebieskim. Jest też euroregionalna droga rowerowa łącząca Żary z Żaganiem oraz ścieżka przyrodniczo-leśna rozpoczynająca się przy drodze Żary-Łaz. Ta ostatnia to świetna opcja dla rodzin z dziećmi – dzięki tabliczkom edukacyjnym można się dowiedzieć sporo o budowie lasu, odnowieniach, nasiennictwie czy małej retencji.
Nadleśnictwo Lipinki wykonało nową nawierzchnię na ścieżce łączącej okolice wież, dzięki czemu spacery i przejażdżki rowerowe są jeszcze wygodniejsze.
Zielony Las to miejsce, które żyje przez cały rok. Wiosną i latem przyciąga rodziny z dziećmi, jesienią fotografów zachwyconych kolorami buczyn, zimą zaś amatorów narciarstwa biegowego. Regularnie odbywają się tu również organizowane wydarzenia – od nocnych marszy, przez parkrun (co sobotę biegacze pokonują 5-kilometrową trasę), po różne akcje edukacyjne.
Dla kogo to miejsce
Wieża przeciwpożarowa i okolice to doskonały punkt wypadowy dla kilku grup odwiedzających.
- Miłośnicy spacerów w lesie – tereny wokół wieży to rozległe buczyny z dobrze oznakowanymi szlakami
- Rowerzyści – trasy rowerowe o różnym stopniu trudności, w tym euroregionalna droga do Żagania
- Biegacze – popularne miejsce treningów, regularnie odbywa się tu parkrun
- Rodziny z dziećmi – łatwe, przyjemne ścieżki, ławeczki do odpoczynku, ścieżka edukacyjna
- Fotografowie – nietypowe kadry z metalową konstrukcją wieży na tle lasu, zwłaszcza jesienią
- Miłośnicy historii – trzy wieże z różnych epok, każda z własną historią
Nie jest to miejsce dla osób szukających ekstremalnych wrażeń czy spektakularnych widoków z wysokości – wieża jest niedostępna. To raczej spokojny spacer z elementem ciekawostki technicznej i historycznej.
Trochę kontekstu historycznego
Góra Żarska przez wieki pełniła różne funkcje. Dopiero w 1954 roku ustalono urzędowo jej polską nazwę – Gołębia. Wcześniej, za czasów niemieckich, wzgórze to było już punktem obserwacyjnym, choć w innym celu.
Ciekawostką jest fakt, że cały Zielony Las ma bogatą historię. Spacerując po okolicy, można natknąć się na pozostałości po dawnych kopalniach węgla brunatnego, które były rozsiane po całej okolicy. Jest też Bukowy Wądół (dawne Euterpe) oraz Park na Wzgórzu Pałacowym, zwany Żarską Arkadią.
Sama koncepcja trzech wież w jednym miejscu jest dość unikalna. Każda z nich powstała w innym celu i w innej epoce. Wieża widokowa z XIX wieku służyła celom rekreacyjnym już od momentu powstania. Kamienna wieża Bismarcka miała charakter pomnikowy. Najnowsza, metalowa wieża przeciwpożarowa, to czysto funkcjonalny obiekt, który jednak wpisał się w krajobraz i stał się częścią lokalnej tożsamości.
Lokalni żartują, że może sam Tolkien zawitał do Żar i zainspirował się wieżami w Zielonym Lesie, pisząc „Władcę Pierścieni”. Atmosfera tego miejsca rzeczywiście ma w sobie coś magicznego.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Dojazd: Do Zielonego Lasu najwygodniej dojechać samochodem. Z centrum Żar to zaledwie kilka minut jazdy w kierunku południowo-zachodnim. Można zaparkować przy jednym z kilku parkingów leśnych, a stamtąd podążać szlakami w stronę wież. Ścieżka przyrodniczo-leśna rozpoczyna się przy drodze Żary-Łaz.
Dostępność: Wieża przeciwpożarowa jest dostępna do oglądania z zewnątrz przez całą dobę, 7 dni w tygodniu. Wejście na nią nie jest możliwe. Jeśli ktoś chce wejść na wieżę widokową, warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia – została ona udostępniona dla turystów w 2016 roku po remoncie przeprowadzonym przez Nadleśnictwo Lipinki.
Opłaty: Wstęp na teren Zielonego Lasu jest bezpłatny. Spacery, przejażdżki rowerowe i oglądanie wieży nie wiążą się z żadnymi kosztami. Wieża widokowa Promnitza również jest bezpłatna.
Ile czasu zarezerwować: Samo dotarcie do wieży i obejrzenie jej z zewnątrz to kwestia 10-15 minut. Warto jednak zaplanować dłuższy spacer lub przejażdżkę rowerem po Zielonym Lesie – wtedy wizyta nabiera sensu. Pętla obejmująca wszystkie trzy wieże plus spacer po okolicy to około 1,5-2 godzin. Dla miłośników dłuższych wędrówek – szlaki oferują kilometry tras, można tu spędzić pół dnia bez problemu.
Co zabrać: Wygodne obuwie, szczególnie po deszczu, gdy leśne ścieżki mogą być błotniste. Woda, zwłaszcza latem. Aparat lub telefon – jesienią kolory lasu są niesamowite. Dla rowerzystów – rower MTB sprawdzi się lepiej niż szosowy, choć główne trasy są dobrze utrzymane.
Najlepszy czas na wizytę: Zielony Las jest piękny o każdej porze roku, ale jesień to zdecydowanie najlepszy moment dla fotografów i miłośników kolorów. Wiosna i lato to czas dla rodzin z dziećmi. Zimą, przy śniegu, amatorzy narciarstwa biegowego mają tu świetne warunki.
Dodatkowe atrakcje w okolicy: Kąpielisko w Zielonym Lesie, siłownia na świeżym powietrzu, ścieżki edukacyjne, a także sama starówka Żar z zabytkowymi fortyfikacjami i Wieżą Wartowniczą z XIV wieku.
Kontakt: Za teren odpowiada Nadleśnictwo Lipinki. Wszelkie pytania dotyczące szlaków, stanu ścieżek czy udostępnienia wieży widokowej najlepiej kierować bezpośrednio do nadleśnictwa.