W samym sercu Zielonego Lasu w Żarach, na wzgórzu otoczonym starymi bukami, stoi ceglano-kamienna wieża z 1864 roku. Nazywana wieżą Promnitza od nazwiska ówczesnego właściciela Żar, który założył tutaj tereny parkowe. To najstarsza z trzech wież ukrytych w tym lesie i jedyna, na którą można dziś swobodnie wejść. Z jej tarasu widokowego na wysokości 15 metrów rozpościera się widok na Wzniesienia Żarskie, a przy dobrej widoczności sięgnie wzrokiem aż po Karkonosze.
- piękne widoki na Karkonosze
- historia sięgająca XIX wieku
- unikalna architektura z lokalnych materiałów
- spokojna atmosfera w lesie
- idealne miejsce na relaks i odpoczynek
Historia wieży widokowej w Zielonym Lesie
Mieszkańcy ówczesnych Żar – wtedy jeszcze Sorau – wybudowali tę wieżę z inicjatywy Towarzystwa Upiększania Miasta. Chodziło o stworzenie punktu widokowego, z którego można podziwiać okolicę. Wznieśli ją na wzgórzu zwanym Gołębim, pośród bukowego lasu, który i dziś robi wrażenie swoją gęstością i klimatem.
Promnitz, jako pan na Żarach, miał wizję przekształcenia tego obszaru w miejsce rekreacji dla mieszkańców. Wieża miała być nie tylko punktem widokowym, ale też swoistym symbolem – miejscem, gdzie można odpocząć od miejskiego zgiełku i spojrzeć na świat z perspektywy. Niemiecka nazwa Blockhaus wskazuje na jej funkcję – była to solidna, masywna konstrukcja, która miała służyć przez pokolenia.
Po drugiej wojnie światowej wieża podupadła. Wandale dokończyli tego, czego nie zrobiły lata zaniedbania. Dopiero w 2015 roku Nadleśnictwo Lipinki, w którego zarządzie znajduje się teren, przeprowadziło gruntowny remont. Stare kamienne schody zastąpiono metalową konstrukcją, wyremontowano taras widokowy i zamontowano nowe drzwi. Dziś wieża znów służy turystom i mieszkańcom.
Architektura i ciekawostki budowlane
Wieża ma 16 metrów wysokości i została wzniesiona na planie kwadratu o boku 4,7 metra. Zbudowano ją z kamieni polodowcowych zebranych z okolicy – to materiał charakterystyczny dla tego regionu, zostawiony przez lodowiec tysiące lat temu. Narożniki obramowano czerwoną cegłą wypaloną w miejscowej cegielni, co nadaje całej konstrukcji wyrazisty wygląd.
Uwagę zwracają odłamki rudy darniowej wmurowane w zaprawę między kamieniami. Pełniły one rolę piorunochronu – chłonęły wodę, a zawartość żelaza sprawiała, że piorun uderzający w szczyt budowli był bezpiecznie odprowadzany do gruntu.
To sprytne rozwiązanie pokazuje, jak budowniczowie XIX wieku radzili sobie z zagrożeniami natury bez nowoczesnych technologii. Wieża stoi na jednym z najwyższych punktów Wzniesień Żarskich, więc ryzyko uderzenia pioruna było realne.
Co zobaczysz z tarasu widokowego
Wejście na wieżę prowadzi po metalowych schodach – tych nowych, zamontowanych podczas remontu. Na szczycie czeka taras widokowy, z którego rozciąga się panorama na południową część Wzniesień Żarskich oraz rozległe Bory Dolnośląskie. Widok jest zielony, leśny, spokojny.
Przy dobrej pogodzie i odpowiedniej przejrzystości powietrza można dostrzec nawet Karkonosze i Góry Izerskie. To niemały atut – nie każdy punkt widokowy w tej części Polski oferuje taką perspektywę. Warto wybrać się tu w pogodny dzień, najlepiej rano lub późnym popołudniem, kiedy światło jest najbardziej sprzyjające.
Sam Zielony Las to miejsce, które zasługuje na uwagę niezależnie od wieży. Bukowy las zmienia barwy z porami roku – jesienią robi szczególne wrażenie. Latem daje cień i chłód, zimą spokój i ciszę.
Trzy wieże w jednym lesie
Wieża Promnitza to najstarsza z trzech wież w Zielonym Lesie. Obok niej znajduje się monumentalna kamienna wieża Bismarcka, wzniesiona na Borsuczej Górze (222,6 m n.p.m.), oraz stalowa wieża przeciwpożarowa. Każda z nich ma swoją historię i charakter.
Wieża Bismarcka jest największa i najbardziej imponująca, choć nigdy nie została ukończona. Wieża przeciwpożarowa służy celom praktycznym – z jej szczytu obserwuje się las pod kątem zagrożeń pożarowych. Jednak to właśnie wieża Promnitza jest najbardziej dostępna dla turystów i oferuje najlepsze warunki do podziwiania widoków.
Między wieżami prowadzą wyznaczone ścieżki turystyczne. Nadleśnictwo Lipinki wykonało nawierzchnię na dukcie leśnym łączącym dwie z nich, co ułatwia spacery i przejazdy rowerem. Można zaplanować pętlę, która obejmie wszystkie trzy obiekty – to dobry pomysł na kilkugodzinną wycieczkę.
Dla kogo to miejsce
Wieża Promnitza sprawdzi się dla każdego, kto lubi spacery w lesie i punkty widokowe bez tłumów turystów. Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na piknik i zabawę w naturalnym otoczeniu. Miłośnicy historii docenią XIX-wieczną architekturę i ciekawe rozwiązania budowlane.
Warto wiedzieć, że wspinaczka po metalowych schodach może być wyzwaniem dla osób z problemami z kolanami czy lękiem wysokości. Ale sama wieża nie jest szczególnie wysoka, więc większość osób da radę bez problemu.
Zielony Las oferuje też inne atrakcje – kąpielisko, siłownię na świeżym powietrzu, liczne ścieżki spacerowe i rowerowe. To miejsce, gdzie można spędzić kilka godzin albo cały dzień, w zależności od potrzeb.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Wieża znajduje się w Zielonym Lesie w Żarach, około 4,6 km od centrum miasta. Najłatwiej dojechać samochodem – są tam miejsca parkingowe przy głównych wejściach do lasu. Z centrum Żar prowadzą też ścieżki piesze i rowerowe, więc można wybrać się na dłuższy spacer.
Wstęp na wieżę jest bezpłatny – to teren zarządzany przez Lasy Państwowe, dostępny dla wszystkich. Wieża jest otwarta cały rok, bez ograniczeń godzinowych, choć oczywiście najlepiej odwiedzać ją w dzień, kiedy widoczność jest dobra.
Na wizytę warto przeznaczyć co najmniej godzinę – tyle zajmie dojście do wieży, wejście na taras i podziwianie widoków. Jeśli chcesz zobaczyć też pozostałe wieże i przejść się po lesie, zaplanuj 3-4 godziny.
Warto zabrać ze sobą wodę i coś do jedzenia – w lesie nie ma sklepów ani punktów gastronomicznych. Jesienią i wiosną przydadzą się dobre buty, bo ścieżki potrafią być błotniste. Latem las daje przyjemny cień, więc to dobra ucieczka przed upałem.
Najbliższy punkt widokowy w Zielonym Lesie znajduje się na wysokości 227 m n.p.m. i jest najwyższym punktem widokowym w całym województwie lubuskim. Warto to wykorzystać i połączyć wizytę na wieży Promnitza z eksploracją całego obszaru – to jeden z ciekawszych zakątków tej części Polski.