Wieża kościoła ewangelickiego łaski cesarskiej

Samotna wieża górująca nad Żaganiem to wszystko, co pozostało po jednym z sześciu kościołów łaski cesarskiej, jakie powstały na Śląsku na początku XVIII wieku. Osiemdziesięcioczterometrowa neogotycka budowla z ażurową iglicą to dziś punkt widokowy, z którego rozpościera się panorama miasta i okolic. W jej podziemiach kryje się mauzoleum książęce z kryptą, gdzie spoczywają członkowie słynnej rodziny Bironów.

Historia kościoła łaski w Żaganiu

Kościół ewangelicki Trójcy Świętej zbudowano w latach 1709-1710, w okresie gdy protestanci na katolickim Śląsku musieli walczyć o prawo do posiadania własnych świątyń. Był to jeden z zaledwie sześciu tzw. kościołów łaski, które cesarz pozwolił wznieść ewangelikom na tym terenie.

Pierwotny kościół funkcjonował przez ponad dwa wieki, ale w latach 60. XX wieku został rozebrany. Ocalała tylko wieża, która paradoksalnie powstała znacznie później niż sama świątynia – dopiero w 1846 roku. Jej budowę sfinansowały trzy córki księcia Piotra Birona: Maria Luiza Paulina, Joanna Katarzyna i Dorota. Ta ostatnia, znana jako księżna de Talleyrand-Perigord, była jedną z najbardziej wpływowych kobiet swoich czasów.

Wieża pełniła podwójną funkcję – była dzwonnicą kościelną, ale także mauzoleum dla książęcej rodziny. W krypcie pod wieżą pochowano księcia Piotra Birona i jego żonę Dorotę, a później ich bratanka Piotra Gustawa oraz dwie córki: Joannę i Paulinę. Na ścianach do dziś widnieją kamienne płyty epitafijne z rodowymi herbami pochowanych.

Żeliwna ażurowa iglica zwieńczająca wieżę została odlana w 1846 roku w hucie w Iławie – obecnie najstarszej dzielnicy Szprotawy. To prawdziwe dzieło XIX-wiecznej sztuki odlewniczej.

Co zobaczysz na wieży widokowej

Zwiedzanie zaczyna się w parterowej części, gdzie urządzono mauzoleum książęce. To miejsce robi wrażenie – półmrok, kamienne płyty z herbami, wejście do krypty. Część oryginalnego wyposażenia kaplicy Bironów przetrwała do dziś, choć w stanie szczątkowym.

Na górę prowadzi 218 schodów. To sporo, ale warto się zmęczyć. Po drodze można zobaczyć wystawę poświęconą historii żagańskiego piwowarstwa oraz archiwalne fotografie rozebranego kościoła. Te zdjęcia pokazują, jak imponująca była to świątynia przed rozbiórką.

Z tarasu widokowego rozciąga się panorama całego Żagania. Widać stąd zabytkowy rynek, park pałacowy, dachy kamienic. W pogodne dni wzrok sięga aż do Borów Dolnośląskich i odległych wzniesień. Na tarasie zamontowano lunetę, która pozwala przyjrzeć się szczegółom z bliska.

Wieża jako punkt widokowy – wrażenia ze zwiedzania

Nie każdy wie, że żagańska wieża to jeden z najlepszych punktów widokowych w tej części Dolnego Śląska. Wysokość 84 metrów daje perspektywę, jakiej nie uświadczysz w żadnym innym miejscu w mieście. Warto przyjść tu pod wieczór, gdy zachodzące słońce oświetla czerwone dachy starówki.

Zwiedzanie odbywa się bez przewodnika, we własnym tempie. Można spokojnie posiedzieć na tarasie, porobić zdjęcia, popatrzeć przez lunetę. Nie ma pośpiechu ani tłumów – nawet w weekendy tutaj nie ma kolejek.

Warto zwrócić uwagę na samą konstrukcję wieży. Ceglana, neogotycka bryła z charakterystyczną iglicą to ciekawy przykład XIX-wiecznej architektury sakralnej. Po renowacji w 2004 roku budowla prezentuje się świetnie – czysta cegła, odrestaurowane detale, zadbane wnętrze.

W czasach swojej świetności kościół łaski w Żaganiu był jednym z największych protestanckich miejsc kultu na Śląsku. Mógł pomieścić kilka tysięcy wiernych jednocześnie.

Dla kogo to miejsce

Wieża spodoba się miłośnikom historii, zwłaszcza tym zainteresowanym dziejami protestantyzmu na Śląsku. To fragment ciekawej opowieści o walce o wolność religijną w czasach, gdy takie pojęcie było czymś niezwykłym.

Dla fanów punktów widokowych to obowiązkowy przystanek w Żaganiu. 218 schodów to wyzwanie, ale widok z góry wynagradza wysiłek. Rodziny z dziećmi również dadzą radę, choć trzeba liczyć się z tym, że najmłodsi mogą się zmęczyć wspinaczką.

Nie jest to miejsce dla osób z problemami z poruszaniem się – brak windy, tylko schody. Trzeba też mieć głowę do wysokości, bo taras nie jest przeszklony.

Żagań i okolice – co jeszcze warto zobaczyć

Skoro już jesteś w Żaganiu, zajrzyj do pałacu książęcego z jego słynnym parkiem. To tutaj, w Centrum Informacji Turystycznej w dawnym domku portiera przy ulicy Szprotawskiej 4a, możesz kupić bilety pakietowe na zwiedzanie pałacu z przewodnikiem plus wejście na wieżę – wychodzi taniej niż osobno.

Warto też przejść się po starówce. Rynek z ratuszem, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, dawne kolegium jezuickie – Żagań ma więcej do zaoferowania, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Wieża jest czynna od maja do końca września w soboty i niedziele w godzinach 12:00-18:00. Niektóre źródła podają, że w sezonie letnim otwarta jest także od środy do piątku. Od października zwiedzanie możliwe dla grup zorganizowanych po wcześniejszym umówieniu się z Centrum Informacji Turystycznej pod numerem +48 68 477 10 01.

Ceny biletów: Bilet normalny kosztuje 8 zł, ulgowy (dzieci, młodzież szkolna, seniorzy 60+) – 5 zł. Dostępne są bilety pakietowe łączone ze zwiedzaniem pałacu – warto pytać o nie w kasie CIT.

Jak dojechać: Wieża znajduje się przy placu Królowej Jadwigi w centrum Żagania. Z dworca PKP to około 15 minut spacerem przez centrum miasta. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, zaparkujesz w okolicy rynku – stamtąd już tylko kilka minut piechotą. Wieża góruje nad miastem, więc trudno jej nie zauważyć.

Ile czasu przeznaczyć: Na samo wejście na wieżę wystarczy 30-45 minut. Jeśli chcesz spokojnie posiedzieć na tarasie i nacieszyć się widokami, zaplanuj godzinę. W połączeniu ze zwiedzaniem pałacu i spaceru po starówce wyjdzie ci przyjemne popołudnie.

Dodatkowe informacje: Zwiedzanie odbywa się bez przewodnika, we własnym zakresie. Bilety można kupić w Centrum Informacji Turystycznej przy ul. Szprotawskiej 4a lub bezpośrednio przy wieży (w zależności od sezonu). Wieża funkcjonuje pod patronatem Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu.