Park Miejski Iłowa

Park Dworski w Iłowej to jeden z najbardziej nietypowych zespołów pałacowo-parkowych w zachodniej Polsce. Na powierzchni ponad 12 hektarów można tu znaleźć coś, czego próżno szukać w większości polskich parków – pierwszy ogród japoński w Europie, chiński ogród z charakterystycznymi bramami księżycowymi oraz klasyczne kompozycje angielskie i francuskie. To miejsce, które łączy różne tradycje ogrodnicze w jedną spójną całość, a przy tym pozostaje ulubionym miejscem spacerów lokalnej społeczności.

Historia tego miejsca sięga XVII wieku, kiedy dobra iłowskie należały do arystokratycznych rodów. Najpierw przez ponad pół wieku właścicielami byli Promnitzowie, później dobra przeszły w ręce spokrewnionych z nimi von Kospothów. Prawdziwy rozkwit nastąpił jednak na początku XX wieku, gdy majątek nabył hrabia Fryderyk von Hochberg Fürstenstein – pasjonat sztuki ogrodniczej i znawca kultury Orientu. To właśnie jemu zawdzięczamy dzisiejszy kształt parku i jego najbardziej wyjątkowe elementy.

Pierwszy ogród japoński w Europie

Największą osobliwością parku jest ogród japoński założony około 1910 roku. Hrabia von Hochberg, zafascynowany kulturą Dalekiego Wschodu, postanowił stworzyć w swoim majątku autentyczną japońską kompozycję ogrodową. Układ ścieżek, kanałów wodnych, sztuczne jeziorko z wysepkami oraz charakterystyczne elementy jak kamienna herbaciarnia, latarnie i mostki – wszystko to zachowało się do dziś, choć oczywiście wymaga stałej pielęgnacji.

Spacer po ogrodzie japońskim to zupełnie inna atmosfera niż w pozostałych częściach parku. Woda odgrywa tu kluczową rolę – meandrujące kanały, spokojne stawy i przepływająca przez park rzeczka Czerna Mała tworzą klimat kontemplacji. Drzewa i krzewy są tak rozmieszczone, że każdy zakręt ścieżki odsłania nowy widok, zgodnie z zasadami japońskiej sztuki ogrodowej.

Hrabia von Hochberg był tak oddany swojej posiadłości, że kazał wybudować podziemne przejście łączące pałac z psiarniami i stajniami – żeby podczas deszczu nie musieć wychodzić na zewnątrz. Na terenie parku znajdował się nawet cmentarz dla jego ukochanych psów, a najbardziej cenione konie również miały swoje miejsce pochówku z tabliczkami opisującymi rumaki.

Ogród chiński i bramy księżycowe

Równie fascynujący jest ogród chiński z jego najbardziej rozpoznawalnymi elementami – dwiema bramami księżycowymi. To ceglane mury z owalnymi i okrągłymi otworami, przez które widać kolejne fragmenty parku. Jedna brama ma dwa otwory, druga trzy, a między nimi umieszczono fontannę. Te konstrukcje świetnie wyglądają na zdjęciach i stanowią prawdziwy magnes dla odwiedzających.

Bramy księżycowe to nie tylko dekoracja – w chińskiej tradycji ogrodowej pełniły funkcję ram dla widoku, dzieląc przestrzeń na odrębne „pokoje” ogrodowe. Każde przejście przez taką bramę to symboliczne wejście w nową rzeczywistość. W iłowskim parku ten zabieg działa doskonale, tworząc naturalne punkty widokowe.

Ogrody angielski i francuski oraz stary drzewostan

Starsza część parku reprezentuje klasyczne style europejskie. Ogród francuski z bardziej geometrycznym układem i ogród angielski o romantycznym, swobodnym charakterze. W parku zidentyfikowano prawie 1800 drzew – dominują dęby, graby, olsze czarne i klony. Część dębów szypułkowych w alei dojazdowej pamięta jeszcze czasy Promnitzów, co oznacza, że mają ponad 300 lat.

Szczególną uwagę zwraca buk pospolity w odmianie zwisającej – drzewo o charakterystycznych, opadających gałęziach, które wyglądają jak zielony wodospad. Lipa krymska w zachodniej części parku również należy do najstarszych okazów. Spacerując alejkami można poczuć ciężar historii – te drzewa rosły tu, gdy po parkowych ścieżkach przechadzali się niemieccy arystokraci.

Mostek miłości i inne atrakcje

Jednym z ciekawszych elementów jest tak zwany mostek miłości – fantazyjne przejście nad drogą, które łączy różne części parku. To malownicza konstrukcja, która doskonale wpisuje się w romantyczny charakter założenia. W parku znajdziemy też fontanny, plac zabaw dla dzieci oraz dobrze oznakowane ścieżki spacerowe z odpowiednią nawierzchnią.

Warto wspomnieć o szachulcowym budynku przejazdowym przy wjeździe od ulicy Żagańskiej – to pozostałość dawnych zabudowań folwarcznych. Przejazd przez ten budynek na parking to już początek wrażeń, zapowiedź tego, co czeka w środku.

Hrabia von Hochberg udostępniał swój park mieszkańcom Iłowej bezpłatnie dwa dni w tygodniu. Lokalna społeczność mogła nie tylko spacerować po alejkach, ale także zwiedzać zbiory muzealne zgromadzone w pałacu. Ta tradycja otwartości przetrwała – dziś park jest ogólnodostępny codziennie.

Dla kogo jest ten park

Park Dworski sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw i mnóstwo przestrzeni do biegania, miłośnicy historii będą zachwyceni śladami arystokratycznej przeszłości, a fotografowie mają tu prawdziwy raj – każda pora roku oferuje inne możliwości. Wiosną kwitną różaneczniki i inne krzewy ozdobne, latem zieleń jest w pełni, jesienią liście tworzą kolorową mozaikę, a zimą park zyskuje surowy, melancholijny urok.

To również doskonałe miejsce na romantyczny spacer czy sesję narzeczeńską. Różnorodność krajobrazów – od japońskich kompozycji przez chińskie bramy po europejskie aleje – sprawia, że można tu spędzić kilka godzin nie nudząc się ani chwili.

Rewitalizacja i współczesność

Park przez lata popadał w ruinę, ale na początku XXI wieku przeszedł gruntowną rewitalizację. Prace objęły meliorację kanałów i zbiornika wodnego w ogrodzie japońskim, wytyczenie i utwardzenie ścieżek, wprowadzenie oświetlenia oraz monitoringu. Park został ogrodzony, odremontowano fontanny, powstał plac zabaw. Co ciekawe, w pracach porządkowych uczestniczyli wolontariusze z Iłowej, partnerskiej gminy Wachau oraz ze Stowarzyszenia Seifersdorfer Thal z Drezna.

Dziś park jest nie tylko miejscem rekreacji, ale też ważnym punktem życia lokalnej społeczności. Tutaj mieszkańcy umawiają się na spotkania, seniorzy odpoczywają na ławkach, a młodzież szuka spokojnych zakątków. Jak mówi burmistrz Iłowej – nie ma Iłowy bez tego parku.

Informacje praktyczne

Park Dworski w Iłowej znajduje się w zachodniej części miasta, między ulicami Kolejową, Ogrodową, Żagańską i Surzyna. Parking jest dostępny od strony ulicy Żagańskiej – wjeżdża się przez wspomniany już szachulcowy budynek. Wejść pieszych jest kilka, więc można wejść również od innych ulic.

Wstęp do parku jest bezpłatny, a teren jest dostępny codziennie. Park ma oświetlenie, więc można tu przychodzić także wieczorami, choć oczywiście za dnia widać znacznie więcej.

Na zwiedzenie warto przeznaczyć przynajmniej godzinę, choć spokojny spacer z fotografowaniem może zająć dwie-trzy godziny. Ścieżki są w dobrym stanie, można więc przyjść z wózkiem dziecięcym czy rowerem.

Iłowa leży w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, około 20 kilometrów na południe od Zielonej Góry. Dojazd samochodem jest prosty – przez Żagań lub bezpośrednio z Zielonej Góry. Można też dojechać autobusem – Iłowa ma połączenia z większymi miejscowościami w regionie.

Więcej informacji można znaleźć na stronie gminy Iłowa (ilowa.pl) lub bezpośrednio w Urzędzie Miejskim przy ulicy Żeromskiego 27, tel. 68 368 14 00.