W niewielkiej Iłowej na Lubuskim, tuż przy granicy z Dolnym Śląskiem, znajduje się miejsce które spokojnie mogłoby konkurować z najpopularniejszymi ogrodami w kraju. Ogród Japoński w Parku Dworskim to pierwszy tego typu obiekt w Europie, założony na początku XX wieku przez ekscentrycznego hrabiego Fryderyka von Hochberga. Co ciekawe, to właśnie ten ogród stał się wzorem dla słynnego wrocławskiego ogrodu japońskiego stworzonego na Wystawę Światową w 1913 roku.
- pierwszy japoński ogród w Europie
- piękne stawy z wysepkami
- historyczne mostki z piaskowca
- kamienne latarnie w stylu japońskim
- malowniczy ogród chiński obok
Historia ogrodu – hrabia, który znał japoński
Fryderyk von Hochberg Fürstenstein, właściciel pałacu w Iłowej w latach 1902-1921, był postacią nietuzinkową. Znał kilkanaście języków, w tym japoński i chiński, pełnił funkcję ambasadora Niemiec na dworze cesarza Japonii. Wrażenia z pobytu w Osace postanowił przenieść na grunt swojej posiadłości, tworząc w przypałacowym parku cztery tematyczne ogrody: francuski różany, angielski, japoński i chiński.
Hrabia był szwagrem słynnej księżnej Daisy von Pless z zamku Książ – jednej z najpiękniejszych kobiet ówczesnej Europy. Z jej pamiętników wynika, że bardzo lubiła „hrabiego Fritza” i często bywała w Iłowej. Sam von Hochberg słynął z miłości do psów i koni – wybudował nawet podziemne przejście, którym podczas deszczu mógł przechodzić do psiarni i stajni.
Iłowa była swoistym poligonem doświadczalnym dla hrabiego przed jego największym przedsięwzięciem – stworzeniem wrocławskiego ogrodu japońskiego. Dzięki temu mamy dziś możliwość zobaczyć pierwotną koncepcję, która powstała osiem lat wcześniej niż ta bardziej znana.
Co zobaczysz w ogrodzie japońskim
Ogród japoński zajmuje południową część parku, otoczony kanałami rzeki Małej Czernej. Głównym elementem kompozycji jest staw o nieregularnej linii brzegowej z czterema niewielkimi wysepkami. Dwie z nich łączą mostki – jeden historyczny, wykonany z piaskowca, drugi drewniany o oryginalnym profilu. Nie na każdą wysepkę wejdziesz z dzieckiem czy wózkiem, ale same widoki z brzegu wynagradzają.
W ogrodzie zachowały się kamienne latarnie w japońskim stylu oraz charakterystycznie ułożone kamienie. Jeden z nich, stojący kamień w kształcie rombu, symbolizuje niebo. Cały układ odnosi się do filozofii zen, pokazując za pomocą form i materiałów harmonię między niebem, ziemią i człowiekiem. Układ ścieżek, kanałów, sztuczne jeziorko i wyspy przetrwały do dziś, choć oczywiście wymagają ciągłej konserwacji.
Dawniej na wyspach znajdowała się herbaciarnia, a brzegi zbiornika były umocnione kamieniami. Część tych elementów można jeszcze dostrzec, choć czas i historia pozostawiły swoje ślady.
Ogród chiński i inne części parku
Po zachodniej stronie pałacu rozciąga się ogród chiński, równie fascynujący co japoński. Uwagę zwracają tam przede wszystkim bramy księżycowe – dwa ceglane mury z owalnymi i okrągłymi otworami, przez które przechodzi się do mostku miłości z chińską pagodą. To element charakterystyczny dla chińskiej sztuki ogrodowej, rzadko spotykany w Europie.
Park Dworski w Iłowej zajmuje łącznie około 12,5 hektara. W starszej części znajdują się ogrody angielski i francuski, zachowane także elementy barokowej kompozycji z czasów, gdy Iłowa należała do rodu Promnitzów – aleja dębowa, staw i liczne starodrzewie. Obecny kształt parku to jednak przede wszystkim dzieło hrabiego von Hochberga.
W pobliżu ogrodu znajdował się kiedyś cmentarzyk dla psów, gdzie pochowano ulubioną suczkę hrabiego o imieniu Dolly. Tuż obok stał areszt, w którym zamknięta została niewierna małżonka hrabiego – przez okno mogła czytać epitafium na psim nagrobku mówiące o wierności.
Pałac i otoczenie
Wchodząc do parku od strony ulicy Żagańskiej, pierwszą rzeczą jaka rzuca się w oczy jest przepiękny pałac. Obecnie mieści się w nim Zespół Szkół Ponadpodstawowych (dawne technikum ogrodnicze). Budynek nie jest na co dzień udostępniony do zwiedzania, choć podobno można umówić się na wizytę kontaktując się ze szkołą lub z Biblioteką Kultury w Iłowej. Warto spróbować, zwłaszcza że sam pałac ma ciekawą historię.
Całość – park, pałac i zabudowania folwarczne – tworzy zwartą kompozycję w centralnej części miasta. Pałac otoczony parkiem zajmuje wyspę utworzoną przez odnogi Małej Czernej. Od wschodu znajdują się zabudowania gospodarcze wzniesione w konstrukcji szkieletowej, układające się w literę L.
Dla kogo to miejsce
Park w Iłowej sprawdzi się jako cel spaceru dla każdego, kto lubi spokojne, klimatyczne miejsca z historią. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do biegania i odkrywania tajemniczych zakątków, choć trzeba uważać przy mostach i brzegach stawu. Miłośnicy fotografii docenią romantyczną scenerię – park często służy jako tło do sesji zdjęciowych.
Dla osób interesujących się historią ogrodnictwa i architektury krajobrazu to miejsce wręcz obowiązkowe. Nie każdy dzień można zobaczyć pierwszy ogród japoński w Europie, zwłaszcza że jest mniej oblężony niż jego wrocławski „następca”.
Jak dojechać i informacje praktyczne
Iłowa leży w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim. Z Żar dojedziecie tam pociągiem w 15 minut. Samochodem najwygodniej dojechać drogą krajową nr 296 – z Żagania to około 15 kilometrów. Park znajduje się przy ulicy Żeromskiego 27.
Wstęp do parku jest bezpłatny – można spacerować po nim swobodnie. Na zwiedzanie samego ogrodu japońskiego i chińskiego warto przeznaczyć około godziny, choć jeśli chcecie spokojnie obejrzeć cały park z wszystkimi jego częściami, zarezerwujcie 2-3 godziny.
Park nadaje się raczej na „miejsce po drodze” podczas zwiedzania Lubskiego niż na główny cel całodniowej wycieczki, ale warto włączyć go do trasy. Połączenie z wizytą w pobliskim Żaganiu czy Żarach może stworzyć ciekawy program dnia.
Kontakt do urzędu w Iłowej: tel. +48 68 368 14 00, email: [email protected] – tu można dopytać o możliwość zwiedzania pałacu czy aktualne wydarzenia w parku.